Μετατροπή είναι η μεταβολή της νομικής, απλώς, μορφής μιας εταιρείας, χωρίς λύση και εκκαθάρισή της, αλλά με διατήρηση και συνέχιση της νομικής της προσωπικότητας, ώστε η εταιρεία να συνεχίζεται, υπό τη νέα της μορφή (τύπο εμπορικής εταιρείας), παραμένοντας, όμως, το ίδιο νομικό πρόσωπο χωρίς, έτσι, να απαιτείται και μεταβίβαση της περιουσίας της εταιρείας στο νέο μόρφωμα, με ειδική διαδοχή ή με νομοθετική πρόβλεψη μιας (οιονεί) καθολικής διαδοχής (άρθρα 104 επ., ιδίως, 113, ν. 4601/2019).

Η μετατροπή προϋποθέτει τήρηση της διαδικασίας ίδρυσης της προσλαμβανόμενης νέας νομικής μορφής της εταιρείας. Το διαχειριστικό όργανο της εταιρείας συντάσσει, κατά κανόνα, και δημοσιεύει λεπτομερή σχετική έκθεση και σχέδιο απόφασης των εταίρων για τη μετατροπή, ενώ καθιστά προσβάσιμα σε κάθε εταίρο τα σχετικά έγγραφα. Ακολουθεί  λήψη της σχετικής απόφασης από τη συνέλευση των εταίρων με την πλειοψηφία, που προβλέπει ο νόμος ή το καταστατικό, σύνταξη συμβολαιογραφικού εγγράφου, όπου απαιτείται, προληπτικός έλεγχος νομιμότητας από τις αρμόδιες, για κάθε περίπτωση, υπηρεσίες ή και έγκριση από περιφερειάρχη ή Υπουργό και τήρηση διατυπώσεων δημοσιότητας. Η μετατροπή συντελείται από την καταχώριση της απόφασης των εταίρων ή του συμβολαιογραφικού εγγράφου στο Γ.Ε.ΜΗ. (άρθρα 106-113 ν. 4601/2019). Οι πιστωτές της εταιρείας, με μη ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις, κατά τον χρόνο της μετατροπής, και οι κάτοχοι ειδικών δικαιωμάτων, χωρίς δικαίωμα ψήφου, δικαιούνται να ζητήσουν από την εταιρεία παροχή σχετικών, «κατάλληλων» εγγυήσεων. Οι ανακύπτουσες σχετικές διαφορές επιλύονται από το Μονομελές Πρωτοδικείο με τη διαδικασία των άρθρων 682επ. ΚΠολΔ (άρθρο 114 ν. 4601/2019).

Για τη μετατροπή της προσωπικής εταιρείας απαιτείται, επίσης -όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση μετασχηματισμού, ως ανωτέρω-, ομόφωνη απόφαση των εταίρων της, εκτός αν το καταστατικό της αρκείται σε πλειοψηφία των ¾ του αριθμού τους, και, επιπλέον, ρητή συναίνεση των εταίρων, που αναλαμβάνουν, με την μετατροπή, προσωπική ευθύνη για τα χρέη της εταιρείας ή  αναλαμβάνουν, επί μετατροπής σε Ι.Κ.Ε., μερίδια αντιστοιχούντα σε εξωκεφαλαιακές εισφορές. Οι διαφωνούντες έχουν δικαίωμα εξόδου (άρθρα 121-124 ν.4601/2019). Η ομόρρυθμη εταιρεία, ειδικότερα, μετατρέπεται, αυτοδίκαια, σε ετερόρρυθμη, αν εισέλθει σ’ αυτήν νέος εταίρος, ως ετερόρρυθμος, ή αν ένας, τουλάχιστον, ομόρρυθμος γίνει ετερόρρυθμος. Αντίστοιχα, η ετερόρρυθμη εταιρεία μετατρέπεται, αυτοδίκαια, σε ομόρρυθμη, αν εξέλθει ή αποκλεισθεί ή αποβιώσει ο μοναδικός ετερόρρυθμος εταίρος (άρθρα 125-126 ν. 4601/2019).

Με βάση την ορολογία, που χρησιμοποιεί πλέον ο νόμος 4601/2019, περί εταιρικών μετασχηματισμών, ως «μετασχηματισμός» μιας εμπορικής εταιρείας, κατονομαζόμενης στο νόμο (ήτοι: Α.Ε., Ε.Π.Ε., Ι.Κ.Ε., Ο.Ε., Ε.Ε., Ε.Ε. κατά μετοχές, Κοινοπραξίας, Ευρωπαϊκής εταιρείας, Αστικού συνεταιρισμού και Ευρωπαϊκής Συνεταιριστικής Εταιρείας), νοείται η, κατόπιν απόφασης των εταίρων της, μεταβολή του τύπου της ή του επιχειρηματικού σχήματος της, ώστε να προκύπτει άλλος τύπος εταιρείας ή να επωφελούνται, αντίστοιχα, άλλοι, υφιστάμενοι ή νέοι εταιρικοί τύποι, προς τους οποίους μεταβιβάζονται ή περιέρχονται, αυτοδίκαια, το σύνολο ή τμήματα (ομάδες) εταιρικής περιουσίας, χωρίς να προηγούνται εκκαθαριστικές διαδικασίες, ούτε καν λύση –σε κάποιες περιπτώσεις- της μετασχηματιζόμενης εταιρείας, η οποία, είτε συνεχίζεται, απλώς, υπό τον νέο τύπο της, είτε συνεχίζεται με τον ίδιο τύπο, αλλά με μειωμένο επιχειρηματικό εύρος, είτε παύει να υπάρχει. Με πλέον απλή διατύπωση, «μετασχηματισμός» εταιρείας είναι η συνένωσή της με άλλες ή ο διαχωρισμός της σε άλλες ή η μεταβολή της σε άλλο τύπο (μορφή) εταιρείας.

Οι προσφερόμενες, έτσι, «μορφές μετασχηματισμών», στις οποίες μπορούν να υποβληθούν ή να μετάσχουν όλες οι εμπορικές εταιρίες με έδρα την Ελλάδα, είναι η συγχώνευση, η διάσπαση και η μετατροπή (άρθρα 1 επ. ν. 4601/2019), επειδή δε οι μετασχηματισμοί αυτοί των εμπορικών εταιριών υπαγορεύονται από οικονομικούς και άλλους επιχειρηματικούς λόγους, με αντίκτυπο στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας, ο νόμος –η φορολογική νομοθεσία- τους ευνοεί, προβλέποντας ποικίλες φορολογικές απαλλαγές και κίνητρα για τις συμμετέχουσες εταιρίες.

Σε όλες τις περιπτώσεις, ο μετασχηματισμός, ως προς τις νέες ή επωφελούμενες εταιρίες, συντελείται με και από την καταχώριση στο Γ.Ε.ΜΗ. της σχετικής πράξεως (συμβάσεως ή αποφάσεως). Κύρια, βασική, συνέπεια του μετασχηματισμού, υφ’ οιανδήποτε μορφή, είναι ότι η προκύπτουσα εταιρεία συνεχίζει (επί μετατροπής), αυτοδίκαια, τις έννομες σχέσεις ή υποκαθίσταται (στις λοιπές περιπτώσεις), χωρίς να καθίσταται καθολική διάδοχος (άρθρο 113 Ν. 4601/2019), στις έννομες σχέσεις, της μετασχηματισθείσης εταιρείας, ενώ οι εταίροι της τελευταίας παραμένουν (επί μετατροπής) ή καθίστανται (στις λοιπές περιπτώσεις) εταίροι της προκύπτουσας από τον μετασχηματισμό εταιρείας, στη βάση μιας δίκαιης και λογικής σχέσης ανταλλαγής εταιρικών συμμετοχών, εταιρικών μεριδίων ή μετοχών. Ο εταίρος, του οποίου η θέση καθίσταται χειρότερη με τον μετασχηματισμό, επειδή η σχέση ανταλλαγής δεν ήταν δίκαιη και λογική, σε βάρος του, μπορεί να αξιώσει –εντός 12 μηνών- από την προκύπτουσα εταιρεία την καταβολή αποζημίωσης, το ύψος της οποίας καθορίζεται από το μονομελές πρωτοδικείο (άρθρα 21, 73 και 117 ν. 4601/2019). Για κάθε, επίσης, ζημία των εταίρων από παράβαση καθηκόντων των μελών των διαχειριστικών οργάνων των συμμετεχουσών στον μετασχηματισμό εταιριών, ευθύνονται τα μέλη αυτά, και οι κατ΄ αυτών αξιώσεις των εταίρων μπορούν να ασκούνται από ειδικό εκπρόσωπο, που διορίζει το δικαστήριο (άρθρα 19, 71 και 115 ν. 4601/2019).

Ο μετασχηματισμός, πάντως, μπορεί να κηρυχθεί άκυρος, κατόπιν αιτήσεως στο δικαστήριο, υποβαλλομένης εντός 3 μηνών από την καταχώριση της συντέλεσής του στο Γ.Ε.ΜΗ., αν άκυρη ή ακυρώσιμη ή ανυπόστατη ήταν η σχετική απόφαση των εταίρων, έστω και μιας συμμετέχουσας εταιρείας, και το ελάττωμα δεν έχει, εν τω μεταξύ, μέχρι τη συζήτηση της σχετικής αίτησης, εξαλειφθεί ή θεραπευθεί. Ακυρότητα, όμως, λόγω μη δίκαιης ανταλλαγής των εταιρικών συμμετοχών ή μεριδίων ή μετοχών, δεν κηρύσσεται. Ο θιγόμενος εταίρος δικαιούται, ως ελέχθη, να ζητήσει, μόνον, εντός 12 μηνών, από την εταιρεία, αποζημίωση, την οποία ορίζει το δικαστήριο (άρθρα 20-21, 72-73 και 116-117 ν. 4601/2019).

Με τους παραπάνω τρόπους μπορεί, ασφαλώς, να δημιουργηθεί ομόρρυθμη εταιρεία από άλλη ή άλλες προσωπικές ή κεφαλαιουχικές εταιρίες, που θα συμμετέχουν στον μετασχηματισμό (περί των διαδικασιών σε κάθε περίπτωση, με αφορμή την αυτοτελή αναφορά σε κάθε άλλη εμπορική εταιρεία), Αλλά και αντίστροφα. Μια ομόρρυθμη εταιρεία συνενώνεται με άλλες, διαχωρίζεται και σε άλλες ή μεταβάλλεται σε άλλη εμπορική εταιρεία.

Ο μετασχηματισμός της ίδιας της Ο.Ε. –και κάθε άλλης προσωπικής εταιρείας- επιτρέπεται ακόμα κι αν έχει επέλθει η λύση της εταιρείας, είτε λόγω παρόδου του χρόνου διάρκειάς της, είτε με απόφαση των εταίρων της, είτε λόγω πτωχεύσεως της, όταν, όμως, η πτώχευση περατώθηκε με επικύρωση σχεδίου αναδιοργάνωσης ή με εξόφληση όλων των πιστωτών. Αρκεί να μην έχει αρχίσει η διανομή ή να μην έχει αποκλεισθεί, στις ως άνω περιπτώσεις, η εκκαθάριση με απόφαση των εταίρων (άρθρα 24, 77 και 119 ν. 4601/2019). Η περί  μετασχηματισμού απόφαση (εγκριτική, κατά κανόνα, του σχετικού υποβαλλομένου σχεδίου) των εταίρων προσωπικής εταιρείας λαμβάνεται με ομοφωνία, εκτός αν η εταιρική σύμβαση επιτρέπει τη λήψη απόφασης με πλειοψηφία, η οποία, όμως, δεν μπορεί να είναι μικρότερη των ¾ των εταίρων (άρθρα 27, 80 και 121 ν. 4601/2019). Η παράλληλη, προσωπική ευθύνη, κατά τα λοιπά, των ομόρρυθμων εταίρων της μετασχηματισθείσης εταιρείας για τα εταιρικά χρέη θα εξακολουθήσει να υφίσταται και μετά τον μετασχηματισμό της, για μειωμένο, όμως, κατά κανόνα, χρόνο. Η εναντίον τους, δηλαδή, απαίτηση των εταιρικών δανειστών για εταιρικό χρέος υπόκειται σε πενταετή παραγραφή, που άρχεται από τη συντέλεση του μετασχηματισμού ή τον τυχόν μεταγενέστερο χρόνο, κατά τον οποίο η απαίτηση αυτή καθίσταται ληξιπρόθεσμη, εκτός αν υπόκειται σε μικρότερη παραγραφή. Η ευθύνη, ωστόσο, αυτή δεν θα εξακολουθήσει να υπάρχει μετά τον μετασχηματισμό, αν ο δανειστής της μετασχηματιζόμενης εταιρείας έχει συγκατατεθεί, εγγράφως, στον μετασχηματισμό της  (άρθρα 29, 82 και 127 ν. 4601/2019).